Gebze Gazetesi Kurucusu ve Devri Alem programının yapımcısı İsmail Kahraman, merhum Ziya Fırat’ın torunu Serhat Fırat ile çok özel bir röportaj gerçekleştirdi. Kahraman, canlı yayınında Serhat Fırat’a dedesi Ziya Fırat’ın Gebze’deki belediye başkanlığı dönemi ve dönemin şehre kattığı değerleri sordu.

Ziya Fırat, 1973-1977 yılları arasında Gebze Belediye Başkanlığı yaparak şehre önemli hizmetler sunmuş, ilçenin altyapısını güçlendirmiş ve sanayinin gelişimine katkı sağlamıştır. Canlı yayında, Ziya Fırat’ın hayatına dair özel anekdotların yanı sıra, o dönemde yapılan projeler ve şehirdeki izleri hakkında da kapsamlı bir sohbet gerçekleşti.

İŞTE İSMAİL KAHRAMAN’IN RÖPORTAJ SONRASI KALEME ALDIĞI O YAZI VE CANLI YAYIN LİNKLERİ

ZİYA FIRAT’IN BAŞKANLIĞI DÖNEMİNDE (1973-1977) GEBZE BELEDİYESİ

Gebze Belediye Başkanlarından merhum Ziya Fırat’ın torunu Serhat Fırat, dedesi ile ilgili Gebze Gazetesi Canlı Yayını’nda bilgi veriyor.

Gebze siyasi tarihinde önemli bir yere sahip olan ve aslen Gebze Köseler Köyü’ne bağlı köklü Fırat ailesine mensup Ziya Fırat, 1973-1977 yılları arasında Adalet Partisi'nden belediye başkanlığına seçilmiştir. Ziya Fırat’ın torunu Serhat Fırat, Gebze Gazetesi canlı yayınında dedesi hakkında çok önemli bilgiler verdi.

İŞTE O CANLI YAYIN LİNKİ

https://www.facebook.com/share/v/1CZNHU9W1E/?mibextid=wwXIfr

Ziya Fırat’ın belediye başkanlığı döneminde Gebze'ye İstanbul Ömerli Barajı’ndan su getirilmiş, elektrik altyapısına büyük yatırımlar yapılmış, kanalizasyon ve yol yapımına önem verilmiş ve imar planı yapılmıştır. Merhum Başkan Ziya Fırat’ın torunu Ahmet Serhat Fırat ile Ziya Fırat’ın Gebze Osman Yılmaz Mezarlığı’ndaki kabrini ziyaret edip belgesel söyleşi yaparak Fatiha okuduk.

ZİYA FIRAT’IN BAŞKAN OLDUĞU 1973-1977 YILLARINDA GEBZE BELEDİYESİ HAKKINDA KOCAELİ ANSİKLOPEDİSİNDE YER ALAN ÖZET BİLGİ

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlanan Kocaeli Ansiklopedisi’nde Ziya Fırat’ın başkan olarak görev yaptığı 1973-1977 yılları arasındaki Gebze belediye hizmetleri ile ilgili şu bilgilere yer verilmektedir:

CANLI YAYIN KAYIT LİNKİ

https://www.facebook.com/share/v/187JaNFoVB/?mibextid=wwXIfr

ZİYA FIRAT DÖNEMİNDE GEBZE BELEDİYESİ

“1973 yılında Gebze nüfusu 43.000 kişiye ulaşmıştı. Yukarıda ifade ettiğimiz gibi, sanayi bölgesi olması, Gebze nüfusunun kısa zamanda beklenenin çok üzerinde artmasına neden olmuştu. Bu durum, beraberinde bir takım sosyal problemleri doğurmuştu. Önceki yıllarda kentin asilzadelerinden ya da beylerinden oluşan belediye başkanları, ortaya çıkan teknik, ekonomik ve sosyal problemler karşısında yetersiz kalmış ve halkın beklentilerine cevap veremez hâle gelmişti.

Nüfusun çok olmadığı zamanlarda dahi su sıkıntısı çeken Gebze, 1973 yılı itibarıyla inşaat, içme ve temizlik için kullanılan suların %60’ını arabalarla taşıyan su satıcılarından almaktaydı. Gebze’nin aydınlatma, konut, yol işleri kısmen çözülmüştü. Eskiden Gebze ile deniz arasında kalan bölge bozkırdı. 1973 yılı itibarıyla, eskiden bozkır olan bölgede 40’a yakın fabrika, bir kültür ve araştırma merkezi, muhtelif tavukçuluk ve küçükbaş hayvan yetiştirme tesisleri inşa edilmiş ve bu alanda boş yer kalmamıştı. Gebze hızla gelişiyordu. Öyle ki Gebze’nin sosyal alandaki gelişmesi, diğer ilçelere göre %80 daha fazlaydı, fakat sosyal problemlerin çözülme oranı daha düşüktü. Gebze Belediyesi, çevrenin sanayi bölgesi olması nedeniyle nüfus, sosyoekonomik ve sosyo-kültürel açıdan büyük bir gelişme göstermişti. Tüm bu gelişmeler paralelinde belediye teşkilatı ve kadrosunda da gelişmeler yaşanmıştı. 1973 yılında bir başkan, 3 teknik eleman, 6 zabıta, 3 muhasebe, 2 kâtip, 2 daktilo, 3 sağlık, 5 itfaiye, 10 temizlik ve elektrik, su ve otobüs işletmeleri personeli vardı. Belediye, 1965 yılından itibaren hizmet atılımı başlatmış, bu durum belediye bütçesine artış olarak yansımıştı. 1973 yılında yeterli bir elektrik şebekesi olan belediye, kullanma suyu için keson kuyu ve 20 metrelik kanal inşa edip şebekeye bağlamış ve 4 milyon liralık su tesisi ihalesi yapmıştı. Ulaşım hizmetleri için iki otobüs satın alan Gebze Belediyesi, otobüsleri halkın hizmetine sunmuştu. Belediye itfaiyesi 3 yangın söndürme ve bir motopomp aracına sahipti. İtfaiye personeli, 1 itfaiye amiri, 4 şoför, 1 tamirci, 4 itfaiye erinden oluşmaktaydı.

Eski imar planı yetersiz kalınca, 1970 yılında yeni bir imar planı yapılmıştı. 1973 yılında belediyenin mal varlığı olarak belediye binası, sinema, gazino, çay parkı, hamam, 1 dükkân, 1 ev ve terminal binası vardı.'' (Kaynak: Kocaeli Ansiklopedisi)

MERHUM BAŞKAN ZİYA FIRAT’IN TORUNU A. SERHAT FIRAT TARAFINDAN ZİYA FIRAT’IN ÖZGEÇMİŞİ VE GEBZE BELEDİYESİ HAKKINDA HAZIRLANAN GENEL BİLGİ

Merhum Ziya Fırat’ın torunu Ahmet Serhat Fırat tarafından hazırlanan “Kentsel Hizmetler ve Konut Politikası” dersine ait belediye inceleme ödevine, Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümü tarafından hazırlanan teze yer verilmiştir. Tezde Gebze Belediyesi tarihçesi, kuruluşundan bugüne kadar görev alan başkanlar ve 1973-1977 döneminde görev alan Ziya Fırat dönemi incelenmiştir. Tez, 2008 yılında tamamlanmıştır.

ZİYA FIRAT (1973-1977): KİMDİR

6 Mayıs 1922'de Gebze'nin Köseler Köyü’nde doğmuş, 1933 yılında Gebze’ye gelerek burada yaşamaya başlamıştır. İlk ve orta öğrenimini Gebze Eşrefbey İlkokulu’nda tamamlamıştır. 1950 yılında siyasete dönemin Adalet Partisi’nde başlamıştır. 1 Kasım 1963’te belediye meclis üyeliğine, 23 Aralık 1963’te belediye başkan vekilliğine ve encümen üyeliğine seçilmiştir. 1973 yılı belediye başkanlık seçimlerine adaylığını koyarak, 9 Aralık 1973’te Gebze Belediye Başkanı olarak görevine başlamıştır. Başkanlık yaptığı dönemde, Gebze’nin nüfusu 17.600’dür. Gebze o dönemler hızla gelişmekte ve nüfusu da hızla artmaktaydı. 1977 senesinde ise nüfus 40.000'e yaklaşmıştı.

Başkanlığa başladığı yıllarda belediyenin elinde iki adet eski otobüs, bir adet foseptik aracı, bir adet et nakil arabası ile dört adet çöp kamyonu bulunmaktaydı. Yangın arasözleri dahi çalışmamaktaydı. Eldeki imkanlar, Gebze’nin hızla artan nüfusuna cevap vermekte yetersiz kalıyordu. Ancak, plan, program, proje ve tasdik işleri, para durumu ve nihayet edilen işlerin yapım süreleri gibi zaman alıcı prosedürlere karşı geliştirilen modeller sayesinde Gebze’ye değerli hizmetler sunulmuştur.

İŞTE ZİYA FIRAT DÖNEMİ GEBZE'YE YAPILAN HİZMETLERİN TAMAMI:

1. 1700 hektar halihazır harita imar planlarına esas olmak üzere yapılmış ve tasdik işlemleri tamamlanmıştır.
2. 500 parsel dağıtılacak şekilde ve 20.000 nüfusun oturacağı gecekondu bölgesi yeri ile planı yaptırılmış ve tasdike hazırlanmıştır.
3. Spor sahası, ihata teli, soyunma odaları, tribünlerin kurulması ve oturulacak yerlerin yapılması ile ayrıca bir antrenman sahası yapılarak tanzim edilmiştir.
4. Belediye yanına bir çamlık park içine oturulacak yerler ile etrafına demir parmaklık, iki yerinden merdivenler yapılmıştır.
5. 70 dönüm miktarında yeni mezarlık yeri temin edilmiş ve etrafının ihata duvarı yapılmıştır.
6. Çarşıda umumi tuvalet bitişiğindeki yer onarılarak dükkan haline getirilmiştir.
7. Çarşı içinde Menzilhane Meydanı ve İbrahimce Caddesi’nde istimlaklar yapılmıştır.
8. 650 m² ebadında içinde soğuk hava deposu mevcut yeni bir fenni mezbaha yapılmıştır.
9. Gölcü Önü ile Menzilhane Meydanları stablize ve beton kaplanarak tanzim edilmiştir.
10. Çarşı yanında seyyar satıcılara mahsus küçük bir çarşı yapılmış ve böylece çarşı çeşmesi etrafı temizlenmiştir.
11. Boyacılar için çarşı meydanının bir yanına sundurma yapılmıştır.
12. Çayırova Mahallesinde (Son yapılan kanuni düzenleme ile ilçe haline getirilmiştir) mezarlık yeri istimlak edilmiş ve etrafı tel örgü ile ihata edilmiştir.
13. Belediye parkının Kızılay Caddesi kesimindeki yer istimlakler yapılıp bitirilmiştir.
14. Çayırova Mahallesinde bir dere üzerine köprü yapılmıştır.
15. Çayırova Mahallesinde bir umumi tuvalet ile zabıta odası yapılmıştır.
16. Eskihisar köyünde bir umumi tuvalet yapılmıştır.
17. Yeni çarşıya bir umumi tuvalet ile bir dükkan yapılmıştır.
18. Mustafa Paşa Camii’nin bahçesi, Turizm Bakanlığından temin edilen para ile ışıklandırılmış ve ön cephesine demir parmaklıklar yaptırılmıştır.
19. Gaziler Dağı Orman Bakanlığı'na, belediye ormanı olarak yapılmak üzere etrafı ihata ettirilmiş ve 100.000 adet muhtelif türde fidan dikilmiştir.
20. Anibal mezarının bulunduğu kısım turistik yönden ihya edilmek üzere Eskihisar Köyü de dahil Turizm Bakanlığı programına alınmıştır.
21. Acizeye yapılan yardımlar günün şartlarına göre yükseltilmiştir.
22. İstasyon ve Sultanorhan mahallelerine yeniden Pazar yerleri kurdurulmuştur.
23. Belediye mallarının muhafazası için yeni bir ambar binası yaptırılmıştır.
24. Belediye arabalarının muhafazası için kapalı sundurmalar yapılmıştır.
25. Fakir halkımızı haftada iki gün ücretsiz muayene etmesi için belediye işlerinde görevli bir doktor tayin edilmiştir.
26. Belediye Hukuk işlerini yürütüp takip edecek bir avukat tayin edilmiştir.
27. Daha önceden Diliskelesi’nde mevcut su pompaları, imal yeri olan Samsun’a gönderilerek yeniden onartılmış ve yedek olarak bir pompa ile bir de motor yaptırılmıştır.
28. Denizli Köyü’nden gelen suyun isale hattının tonel ve diğer kısımları zamanında bitirilmiştir.
29. Hızla gelişen Gebze’nin geleceğine cevap verebilecek şekilde, İstasyon ve Çayırova mahalleleri dahil tüm şehri kapsayan elektrik ve su projeleri yaptırılmış, devlet planlamasından geçirilip İmar ve İskan Bakanlığı’na tasdik ettirilerek hazırlattırılmıştır.
30. Mevcut bulunan sudan dört sene zarfında şehrin muhtelif yerlerine şebekeler döşeyerek 2141 adet aboneye su verilmiştir.
31. Daha önceden girilmemiş Kartal Su Birliği’ne girilmiş ve Çayırova Mahallesi de bu nimetten faydalandırılmıştır.
32. Diliskelesi ve Gaziler Dağı’ndaki pompa merkezlerine telefon koydurulmuştur.
33. 1973 yılında tüm şehir içinde mevcut bulunan yedi adet 160 kilovatlık 1220 kilovat güç cereyana ilaveten dört sene zarfında yedi adet 250 kilovatlık 1750 kilovat güç cereyan ilave edilerek şehrin muhtelif kısımlarına şebekeler yapılmış ve 3500 aboneye elektrik hizmeti sağlanmıştır. Geçmişe kıyasla ilave edilen güç miktarı 1750 kilovattır.
34. Silindir dahil beş parçadan ibaret küçük çapta sıcak ve soğuk asfalt kaplayacak makineler alınmıştır.
35. Çayırova mahalleleri dahil şehrin muhtelif kısımlarına 13.000.00 m kanalizasyon döşetilmiştir.
36. Şehrin İstasyon, Çayırova ve Pimaş Arkası tüm yeni gelişen kesimlerinin yollarına %80 oranında kaldırım ve stabilize serilmiştir.
37. Şehrin Çayırova ile İstasyon Mahalleleri dahil muhtelif caddelerine tretuvar ve bordür taşı döşenmiştir.
38. Şehrin Çayırova ve İstasyon Mahalleleri dahil muhtelif cadde ve meydanlarına asfalt kaplanmıştır.
39. Şehrin yedi adet mahallesine ilaveten Yeni Mahalle ve Beylik Bağı olmak üzere iki adet yeni mahalle kurulmuştur.
40. Belediyeye iki adet Mercedes marka otobüs, üç adet Bedford marka çöp arabası, bir adet Bedford marka yangın arasözü, bir adet Dodge marka kamyonet, bir adet Skoda marka cenaze arabası, bir adet Mercedes marka ambulans, bir adet Ford marka taksi olmak üzere on adet araç alınmış ve bunlardan ambulans, cenaze arabası ile taksi hibe olarak temin edilmiştir.
41. Yeni bir amfi alınarak, önceden dört adet olan hoparlör 19 adede çıkarılmış, ayrıca Çayırova Mahallesine de hoparlör teşkilatı konulmuştur.
42. Bir adet olan foseptik aracı iki adede çıkarılmıştır.
43. Şehre takipler neticesinde Sümerbank satış mağazası açtırılmıştır.
44. Küçük sanayi sitesinin kurulması Sanayi Bakanlığınca kabul edilmiş, ilgili programına alınması sağlanmış, imar planı çizimi neticesinde inşasına kooperatif delaleti ve Sanayi Bakanlığının yardımı ile başlanmıştır.
45. Şirin Sokak altına asfalt üstünden karayollarına üst geçit yaptırılması kabul ettirilmiş ve müteahhidine ihale edilmiştir.
46. Kurulduğundan bu yana Chrysler fabrikası bahçesinde bulunan elektrik ölçüm merkezindeki dinjöktör değiştirilmiş, akü redrasör grubu konulmuş. Senelerdir sürekli patlayarak şehrin saatlerce karanlıkta kalmasına sebep olan direk sigortaları kaldırılmış ve cereyan kesintilerine son verilmiştir.
47. Vatandaşlara kolaylık olması ve taksi sahiplerinin geçimini temin etmeleri düşüncesiyle şehrin muhtelif yerlerine taksi duraklarının açılmasına kolaylık gösterilmiştir.
48. Vatandaşların belediye ile yakından ilişki kurabilmeleri düşüncesiyle Çayırova, Yenimahalle ve İstasyon Mahallelerine her gün nöbetçi zabıta memuru görevlendirilmiştir.
49. Daha önceden inşasına başlanan belediyeye ait düğün salonu kısmı bitirilmek üzere müteahhidine ihale edilmiş ve binanın o kısmı 1978’de hizmete açılmıştır.
50. Vatandaşların işlerinde kolaylık sağlamak için Eskihisar Köyü dahil tüm şehrimizin kadastro paftaları Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü’nden temin edilerek belediyenin Fen İşlerine teslim edilmiştir.
51. Belediye Fen İşleri Teşkilatına teknik alet ve gereçler alınarak techiz edilmiştir.
52. Belediye nakil araçlarının bakımı ve tamiri için, tamirci ustası alınarak bir oda yaptırılmış, gerekli alet ve takım alınarak, oto tamirci ustasına teslim edilmiştir.
53. Vatandaşın dükkan ihtiyaçlarını temin ve belediyeye gelir düşüncesiyle Pazar yerinde 10 dükkan inşa edilmek üzere müteahhidine verilmiş ve inşaatına başlanmıştır.
54. Pazar yerinde büyük bir iş hanı veya pasaj inşa edilmek üzere arsası hazırlanmış, 1978 yılında inşaatına başlanmak üzere İller Bankası programına aldırılmıştır.
55. Gebze ile Çayırova Mahalleleri arasında bulunan 20 metre genişliğindeki imar yolu, Ömerli Barajından Gebze’ye gelecek su isale hattının döşenebilmesi için D.S.İ’lerine bu güzergah tavsiye edilmiş ve istimlak ettirilmiş; bu imar yolu her an açılmaya müsait duruma getirilmiştir.
56. Gebze’nin su sıkıntısından kurtulması için 1974 yılında D.S.İ. ile resmi ve hususi temaslar sonucu, ancak 1981 yılında Ömerli Barajı’ndan Gebze’ye su verilebileceği programlaştırılmıştır. Başkanın gayretleri neticesinde Gebze’nin acil su ihtiyacı D.S.İ.’lere benimsetilmiş ve 1976 yılında, İstanbul Nazım Planı içinde olunması nedeniyle Tuzla sapağına kadar döşenen isale hattının Gebze’ye kadar uzatılması sağlanmıştır. İlk 9 kilometrelik birinci kısım boru hattı döşenmiş, ikinci kısım dört kilometrelik boru hattının döşeme hazırlıkları devam etmiştir. Bu araya konacak ve 180 metre irtifada bulunan depolara su basacak pompaların temini D.S.İ.’lerince takip edilmiştir. Döşenen 9 kilometrelik boru hattından İstasyon Mahallesi’ne ve Gebze’ye 1978 yılı içinde geçici de olsa su verilmesi tasarlanmış ve böylece su ihtiyacı giderilebilir duruma getirilmiştir.
57. Ömerli Barajı’ndan Gebze’ye gelecek olan su böylece garanti altına alındıktan sonra, suyun mahalleler arasında taksimi işlemine geçilerek 20.000.000,00 TL keşif bedelli su projesi İller Bankası programına aldırılmıştır. Böylece tüm şehri kapsayan su şebeke inşaatı iki müteahhide ihale edilerek çalışmalar hızla devam ettirilmiş ve Ömerli Barajı’ndan gelen suyun şebekesi hazırlanmıştır.
58. Şehrin 30.000.000,00 TL keşif bedelli elektrik projesi İller Bankası yapım programına aldırılmış ve Çayırova, Yenimahalle, Beylik Bağı, İstasyon Mahalleleri dahil tüm şehri kapsayan 14 adet bina tipi, 50 adet direk tipi, toplam 64 trafo ile idare edilecek elektrik şebekesinin yapımı iki müteahhide ihale edilerek çalışmaları hızla sürdürülmüştür. Son tekniğe göre hazırlanan proje ring sisteminde olup daha önce bir yerden beslenen şebeke bundan sonra Çolakoğlu hattına da bağlanarak iki yerden beslenmeye başlamıştır. T.E.K. ile yapılan temaslar neticesinde bu imkan Gebze’ye sağlanmıştır.
59. Şehrin imar planında genişletilmesi zaruri bir ihtiyaçtır ve halihazır haritalar acilen ikmal edilmiştir. İller Bankası ile yapılan temaslar neticesinde şehrin imar planları çizimi işlemi Bankanın 1977 yılı yapım planına aldırılmış, ön çalışmaları tamamlanmış, İmar ve İskan Bakanlığının müsaadesi alınmış ve en kısa zamanda müteahhidine ihale edilerek yapılmıştır. Başkan, planın Eskihisar Köyü, Çayırova, İstasyon, asfaltın altı ve şehrin yeni gelişen kısımları dahil geniş tutulmasını elzem görmüş ve o yönde karar alınmasını sağlamıştır. Şehir içi planı mutlaka revizyona alınmalı, bu arada kat irtifalarının yükseltilmesi sorunu da halledilmeye çalışılmıştır. Şehir ancak bu şekilde gayri nizami yapılaşmadan kurtulabilir.
60. 1973 yılında işletme bütçesi dahil 9 milyon lira bütçesi bulunan bir belediye teslim alınmış, 1977 yılında işletme bütçesi dahil 29 milyon lira bütçesi olan ve işletme ile birlikte kasasında 8 milyon lira parası bulunan bir belediye teslim edilmiştir.                                                                                                                                  (Kaynak: Merhum Ziya Fırat’ın torunu Ahmet Serhat Fırat tarafından hazırlanan, Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümü "Kentsel Hizmetler ve Konut Politikası" dersi belediye inceleme ödevi. Konu: Gebze Belediyesi tarihçesi, kuruluşundan bugüne kadar görev alan başkanlar ve 1973-1977 döneminde görev alan Ziya Fırat dönemi incelenmesi, Ankara, 2008.)