Devlet Erkânı ve Vatandaşlar Çıkrıkdüzü Yaylası’nda Buluştu

Birinci Dünya Savaşı yıllarında Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu coğrafyasında yaşanan mücadelelerin en önemli tarihî dönüm noktalarından biri olan Harşit Savunması, 109 yıl sonra devlet erkânı, askerî yetkililer, milletvekilleri, yerel yöneticiler, sivil toplum kuruluşları ve vatandaşların katılımıyla anıldı.

Harşit Savunması Vakfı tarafından Çıkrıkdüzü Yaylası’nda düzenlenen programa; Gümüşhane Valisi Cevdet Atay, Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Metin Tokel, Harşit Savunması Vakfı Başkanı Mustafa Özkaya ve vakfın mütevelli heyeti üyeleri, Gümüşhane Milletvekilleri Av. Celalettin Köse ve Musa Küçük, Giresun Milletvekilleri Prof. Dr. Nazım Elmas ve Ali Temür, Gümüşhane ve Giresun’un il, ilçe ve belde belediye başkanları, kaymakamlar, kamu kurum yöneticileri ile çok sayıda vatandaş katıldı.

Saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nın okunmasıyla başlayan program, Kur’an-ı Kerim tilaveti ve dualarla devam etti. Törende Birinci Dünya Savaşı dönemine ait askerî kıyafetler giyen askerlerin yer alması, katılımcılara o yılların zorlu cephe şartlarını yeniden hatırlattı. Program kapsamında ayrıca günün anlam ve önemine yönelik düzenlenen yarışmalarda dereceye giren öğrencilere ve vatandaşlara ödülleri takdim edildi.

Orgeneral Metin Tokel: “Vatanları Vatan Olsun Diye Her Şeylerinden Vazgeçtiler”

Törende konuşan Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Metin Tokel, Harşit Savunması’nın Türk askerî tarihi ve Millî Mücadele sürecindeki stratejik önemine dikkat çekti.

Ağır kış şartlarında vatan savunması için mücadele eden Mehmetçiğin fedakârlığını vurgulayan Orgeneral Tokel, “Birinci Dünya Savaşı’nın son cepheleri olarak kabul ettiğimiz bu hatta düşman yaklaşık iki sene boyunca tutuldu. Ardından bu coğrafyada yaptığımız taarruzlarla bu vatan topraklarını tekrar vatan yaptık. Onlar vatanları vatan olsun diye her şeylerinden vazgeçtiler. Bugün bizler burada biraz karlı havada onları yâd edeceğiz. Hepsinin mekânları cennet olsun” ifadelerini kullandı.

Mustafa Özkaya: “Kabaktepe, Karşı Taarruzun Başladığı Stratejik Noktadır”

Harşit Savunması Vakfı Başkanı Mustafa Özkaya ise konuşmasında, Harşit Savunması’nın kilit aşamalarından biri olan Kabaktepe Taarruzu’nun tarihî değerini anlattı. Sarıkamış Harekâtı sonrasında yaşanan askerî ve toplumsal karamsarlığın Harşit bölgesindeki karşı taarruzlarla aşıldığına işaret eden Özkaya, şunları kaydetti:

“Sarıkamış’ta başlayan umutsuzluk, karamsarlık ve özgüven kaybının son bulduğu, Harşit Nehri’nin doğduğu topraklardayız. Bu yaylalar Osmanlı Türk askerlerinin siperlerinin bulunduğu yer. Bundan 109 yıl önce, 7-8 Kasım 1917 gecesi, bu kış gününde askerlerimiz yarı aç, yarı çıplak, ayaklarında belki çarıkları eksik şekilde Kabaktepe’ye taarruz yapıyor ve düşman askerlerinden ilk kez geri toprak alarak karşı taarruzu başlatıyor. Dolayısıyla Kabaktepe, Harşit Zaferi açısından önemli stratejik noktalardan biridir.”

Gümüşhane Dağlarından Karadeniz’e Uzanan Direniş Hattı

Kafkas Cephesi’nde Sarıkamış Harekâtı ve Kop Dağı savunması ile başlayan geniş tarihsel sürecin devamı niteliğindeki Harşit Savunması, yalnızca bir nehir hattını değil, tüm Anadolu’nun güvenliğini kapsayan stratejik bir cephe olarak tarihe geçti.

Gümüşhane’nin yüksek dağlarından doğarak Doğu Karadeniz’e ulaşan Harşit Irmağı çevresindeki Tirebolu, Kürtün, Doğankent ve Torul hattı; Kabaktepe, Güvende, Kazıkbel, Karavacık, Ağaçbaşı ve Şabankalesi gibi stratejik mevkilerdeki siperlerle Birinci Dünya Savaşı’nın en kritik savunma alanlarından biri oldu. Uzmanlar ve vakıf yetkilileri, Türkiye’nin ortak tarih ve kültür mirası olan bu bölgedeki siperlerin ve şehitliklerin bilimsel yöntemlerle tespit edilerek korunması ve tarih turizmine kazandırılması gerektiğine dikkat çekiyor.

25 Yıllık Saha Araştırması ve Belgesellerle Kayıt Altına Alınan Tarih

Harşit Savunması’nın Türkiye kamuoyunda daha geniş kitlelerce tanınması ve tarihî öneminin ortaya çıkarılması amacıyla yürütülen çalışmalarda, uluslararası gazeteci ve belgeselci İsmail Kahraman’ın yaklaşık çeyrek asırdır sürdürdüğü saha araştırmaları önemli bir yer tutuyor.

Yaklaşık 30 yıldır Kafkas Cephesi, Sarıkamış, Kop Dağı ve Sibirya’daki esir kampları üzerine araştırmalar yürüten İsmail Kahraman, 2001 yılından itibaren Harşit Savunması’nı belgesellerle kayıt altına almaya başladı. İlim Kültür Tarih Araştırmaları Merkezi (İKTAV) kültür hizmeti olarak Devr-i Âlem belgesel programları kapsamında yürütülen çalışmalarda; Kabaktepe, Güvende, Kazıkbel, Karavacık, Ağaçbaşı, Şabankalesi, Kürtün, Torul, Doğankent, Güce, Tirebolu ve Espiye çevresinde kapsamlı görüntü ve araştırma arşivleri oluşturuldu.

Saha çalışmalarında Seyit Güvendibey başta olmak üzere bölgenin sözlü tarih hafızasına başvurularak canlı şahitlikler kayıt altına alınırken, Fahri Şirin’in Harşit İsimsizleri adlı eseri ve yerel araştırmacıların çalışmaları da belgesel arşivine kazandırıldı. Sibirya’daki esir kamplarına kadar uzanan bu araştırmalarla, unutulmaya yüz tutan tarihî olayların belge, fotoğraf ve röportajlarla gelecek kuşaklara aktarılması hedefleniyor.