ANADOLU DA BİR KÖYDE HOROZ SESİ İLE UYANMAK

İsmail Kahraman

belgeselciismail@gmail.com

06 Ağustos 2026, 20:07

ATA DEDE KÖYLERİ BİZDEN VEFA BEKLİYOR

Nallıhan’ın Tarihî Haremi (Yeşilyurt) Köyü: Anadolu’nun Sessiz Hafızası

https://www.facebook.com/share/v/19gDmeW6KR/?mibextid=wwXIfr

Anadolu’da bazı köyler vardır; onlar sadece insanların yaşadığı yerler değildir. Geçmişin izlerini, ataların hatıralarını ve medeniyetin sessiz tanıklarını bağrında taşırlar. Ankara’nın Nallıhan ilçesine bağlı bugün resmî adı Yeşilyurt olan, geçmişte ise Haremi adıyla bilinen köy de işte bu kadim yerleşimlerden biridir.

ATA DEDE KÖYLERİ BİZDEN VEFA BEKLİYOR

Nallıhan’ın Tarihî Haremi (Yeşilyurt) Köyü: Anadolu’nun Sessiz Hafızası

https://www.facebook.com/share/v/19gDmeW6KR/?mibextid=wwXIfr

Bolu Aladağları’nın eteklerinde, çam ormanlarıyla çevrili bu köy, yalnızca doğal güzelliğiyle değil, tarihî ve kültürel zenginliğiyle de dikkat çeker. Köyün serin pınarları, bereketli bahçeleri ve geleneksel ahşap evleri, Anadolu’nun yüzyıllardır süregelen köy hayatını günümüze taşımaktadır.

Belgesel çekimleri için dünyanın birçok ülkesini dolaştım. Ancak ne zaman Haremi Köyü’ne gelsem, Anadolu’nun gerçek ruhunun hâlâ burada yaşadığını hissederim. Eski köy evlerinin ahşap kokusu, taş sokakların sessizliği ve yaşlıların anlattığı hatıralar, tarihin canlı sayfaları gibidir.

Köyün eski adının “Haremi” ya da “Harami” olarak anılması hakkında çeşitli rivayetler bulunmaktadır. Yerel anlatımlara göre bu adın “kutsal yer” veya “harem” kavramıyla ilişkilendirildiğini söyleyenler olduğu gibi, farklı açıklamalar da mevcuttur. 1950’li yıllarda birçok yerleşim yerinde olduğu gibi köyün adı Yeşilyurt olarak değiştirilmiştir. Bu tür isim değişiklikleri, geçmişle kurulan bağın zayıflamasına yol açabildiği için yerel tarih açısından önem taşımaktadır.

Yeşilyurt’un çevresi, Horasan erenlerine atfedilen ziyaret yerleri, eski mezarlıklar ve halkın saygıyla andığı manevi mekânlarla çevrilidir. Bu miras, Anadolu’nun İslamlaşma sürecinde dervişlerin, alperenlerin ve gönül erlerinin oynadığı rolü hatırlatmaktadır. Bu alanların bilimsel yöntemlerle belgelenmesi ve korunması büyük önem taşımaktadır.

Köyün geleneksel mimarisi de ayrı bir araştırma konusudur. Ahşap malzemenin ustalıkla kullanıldığı eski evler, Orta Asya’dan Anadolu’ya taşınan yapı geleneğinin izlerini taşımaktadır. Ne yazık ki bu evlerin önemli bir bölümü zamanla yıkılmakta veya terk edilmektedir. Oysa her biri, gelecek kuşaklara aktarılması gereken kültürel bir mirastır.

Nallıhan ve çevresi tarih boyunca İstanbul’u İç Anadolu’ya bağlayan yollar üzerinde yer almış; Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde vakıf eserleri, hanlar ve kervan yollarıyla gelişmiştir. Haremi Köyü de bu tarihî coğrafyanın sessiz tanıklarından biri olarak varlığını sürdürmektedir.

Bugün resmî kayıtlarda nüfusu oldukça azalmış olan Yeşilyurt, yaz aylarında gurbette yaşayan köylülerini ağırlamaktadır. Bayramlarda ve özel günlerde yeniden canlanan köy, sıla-i rahim geleneğinin yaşatıldığı önemli bir buluşma noktasıdır.

Belgeselci olarak inanıyorum ki Anadolu’nun gerçek hazinesi büyük şehirlerde değil; işte bu mütevazı köylerde saklıdır. Her çeşme, her mezar taşı, her asırlık ağaç ve her yaşlı insan, tarihin yaşayan bir belgesidir. Eğer bu değerleri kayıt altına almazsak, yalnızca binaları değil, hatıralarımızı da kaybederiz.

Haremi-Yeşilyurt Köyü, sadece Nallıhan’ın değil, Anadolu’nun ortak kültür mirasının önemli parçalarından biridir. Bu köyün tarihi, mimarisi, sözlü kültürü ve manevi mirası üniversiteler, yerel yönetimler ve belgeselciler tarafından daha kapsamlı biçimde araştırılmalı; yazılı ve görsel arşivlerle gelecek nesillere aktarılmalıdır.

Çünkü köyler sadece geçmişimizin değil, geleceğimizin de hafızasıdır. Hafızasını koruyan milletler ise tarih sahnesinde daima güçlü kalır.